
Inleiding
Inleiding
De Walk of Pride viert diegenen die een blijvende impact hebben gehad op lhbtqia+-emancipatie. Het monument staat stil bij hun strijd en toont de kracht, moed en veerkracht van ‘queer’ mensen wereldwijd. De Walk of Pride is een geschenk aan de stad ter gelegenheid van WorldPride 2026.

Jillis Bruggeman
Jillis Bruggeman
1755–1803
Jillis Bruggeman, een koopman uit Waddinxveen, was de laatste persoon in Nederland die ter dood werd veroordeeld voor sodomie, ofwel seksuele handelingen met iemand van hetzelfde geslacht. De executie vond plaats in Schiedam.

Gesina Dekker
Gesina Dekker
1772–1801
De Amsterdamse Gesina Dekker verliet haar man en koos ervoor fysieke intimiteit met andere vrouwen te beleven. Voor deze ‘ontuchtige handelingen’ werd zij zes jaar opgesloten in het Spinhuis, een tuchthuis voor vrouwen.
Xica Manicongo
Xica Manicongo
Xica Manicongo werd tot slaaf gemaakt en naar Brazilië gebracht, maar weigerde haar afkomst en identiteit af te leggen voor de koloniale macht. De Inquisitie veroordeelde Manicongo als gender non-conform persoon voor sodomie en hekserij.

David Kato
David Kato
1964–2011
Als ‘vader van de lhbtq+-beweging’ in Oeganda zette David Kato zich onuitputtelijk in voor de rechten en bescherming van seksuele minderheden in zijn land. Het geweld tegen de lhbtq+-gemeenschap kostte ook Kato zijn leven.

FannyAnn Eddy
FannyAnn Eddy
1974–2004
FannyAnn Eddy was een dappere voorvechtster voor lhbtq+-rechten in Sierra Leone en heel Afrika. Ze stelde het geweld en de straffeloosheid richting de lhbtq+-gemeenschap in haar land internationaal aan de kaak.

Xulhaz Mannan
Xulhaz Mannan
1976–2016
Xulhaz Mannan was de oprichter van het enige lhbtq-tijdschrift in Bangladesh, waar homoseksualiteit verboden is. Mannan heeft zich tot zijn gewelddadige dood actief uitgesproken voor een inclusieve acceptatie van liefde in zijn vele vormen.

Sarah Hegazi
Sarah Hegazi
1989–2020
Nadat zij zich in Caïro openlijk met een regenboogvlag vertoonde, werd de Egyptische Sarah Hegazi gevangengenomen en gemarteld. Hegazi schreef over de noodzaak van solidair verzet tegen onderdrukkende systemen en normen.

Saïd Zankoua
Saïd Zankoua
1990–2020
De biculturele Saïd Zankoua, geboren in Utrecht, was geliefd in de Amsterdamse gayscene en werd bewonderd om zijn warmte, kracht en steun. Hij bleef veerkrachtig ondanks de epilepsie die hij overhield aan het geweld dat hij heeft ondergaan.

Jacob Anton Schorer
Jacob Anton Schorer
1866–1957
Jacob Anton Schorer was in 1912 de grondlegger van de eerste Nederlandse organisatie die streed tegen discriminatie van homoseksuelen en kennis bevorderde op het gebied van seksualiteit, gender en seksediversiteit.

Emma Trosse
Emma Trosse
1863–1949
De Duitse Emma Trosse was de eerste vrouw die een wetenschappelijk werk schreef over seksuele diversiteit. Hierin besteedde ze ook aandacht aan het bestaan van aseksualiteit. Zelf identificeerde ze zich als aseksueel persoon.

Alfred Kinsey
Alfred Kinsey
1894–1956
Alfred Kinsey was een Amerikaanse wetenschapper die bekend werd om zijn onderzoek naar seksualiteit. Hij stelde dat seksualiteit niet binair en vaststaand is, maar een glijdende schaaltussen ‘heteroseksueel’ en ‘homoseksueel’.

Annemarie Grewel
Annemarie Grewel
1935–1998
Annemarie Grewel was een invloedrijke Amsterdamse denker, politica en bestuurder, die zich hardmaakte voor de oprichting van ‘homo/lesbische studies’ aan de UvA. Met haar zelfverkozen dood bleef ze tot haar einde activistisch.

Stelly Hoeben
Stelly Hoeben
1955–1999
Psychologe Stelly Hoeben was actief betrokken bij de oprichting van het Vrouwenhuis en het Lesbisch Archief in Nijmegen. Met haar aanwezigheid op beide plekken was zij de stuwende kracht van de lesbische en vrouwenemancipatie in Nijmegen.

Tania Leon
Tania Leon
1945–1996
De Zuid-Afrikaanse activiste en feministe Tania Leon stond aan de wieg van meerdere Nederlandse organisaties die zich inzetten voor de gelijkwaardigheid en emancipatie van vrouwen, in het bijzonder Zwarte, lesbische vrouwen.

Inge Intven
Inge Intven
1969
Inge Intven streed voor de afschaffing van het geheimhoudingsprotocol voor intersekse personen. Deze afschaffing vond in 2003 plaats, waarna artsen een intersekse status niet langer verborgen mochten houden.

Titia van der Tuuk
Titia van der Tuuk
1854–1939
De Groningse feministe en vrijdenker Titia van der Tuuk heeft als schrijfster, vertaalster en activiste een bepalende rol vervuld in de promotie van een gezonde leefstijl en van gelijke rechten voor vrouwen en homoseksuelen.

Niek Engelschman
Niek Engelschman
1913–1988
Voormalig verzetsman Niek Engelschman richtte in 1946 het COC op, de oudste nog bestaande organisatie voor de regenbooggemeenschap ter wereld. Hij wilde de gemeenschap verenigen en het gesprek over seksuele diversiteit stimuleren.

Mary Zeldenrust-Noordanus
Mary Zeldenrust-Noordanus
1928–1984
Onder Mary Zeldenrust Noordanus werd in de jaren 1960 de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) een belangrijke aanjager van meer maatschappelijke acceptatie van seksuele diversiteit en de strijd voor gelijke rechten.

Edgar Cairo
Edgar Cairo
1948–2000
De maatschappijkritische Surinaamse taalvirtuoos Edgar Caïro vond in het woord de ultieme vrijheid van zelfdefiniëring. Caïro was als student in 1969 in Den Haag betrokken bij de allereerste ‘homodemonstratie’ in Nederland.

Max Lievendag
Max Lievendag
1950–2017
Max Lievendag was medeoprichter van de eerste Nederlandse organisatie voor Zwarte lhbtq+-personen, in het bijzonder voor mensen met een Surinaamse achtergrond. Hij zette zich in voor lhbtq+-emancipatie in Nederland en Suriname.

Aaïcha Bergamin
Aaïcha Bergamin
1932–2014
De befaamde en beruchte Aaïcha Bergamin heeft hard gestreden voor de medische en juridische bevestiging van haar identiteit als trans vrouw. Als sekswerker en bordeeleigenaar heeft zij zich keer op keer kranig verweerd tegen politiegeweld.

Dirkje Kuik
Dirkje Kuik
1929–2008
Transgenderpionier, schrijfster en kunstenares Dirkje Kuik is een belangrijke historische figuur voor de stad Utrecht. Zij zorgde er in 1985 voor dat het wettelijke recht op geslachts- en naamsverandering werd geconsolideerd.

Janine Wegman
Janine Wegman
1925–2007
De extravagante Rotterdamse straatartiest Janine Wegman, die trans en intersekse was, heeft hard moeten strijden om wettelijk erkend te worden als vrouw. Haar hele leven bleef zij een voorvechter van transgenderrechten.

Bessy Ferrera
Bessy Ferrera
1979–2019
Transgenderrechtenactiviste en sekswerker Bessy Ferrera wordt met liefde herinnerd om haar levenslange inzet voor lhbtqia+-mensen met hiv, sekswerkers en slachtoffers van trans- en homofobisch geweld in Honduras.

Georgina Beyer
Georgina Beyer
1957–2023
Māori politica Georgina Beyer was de eerste trans vrouw ter wereld die burgemeester en parlementslid werd. Zij streed niet alleen voor zichtbaarheid en gelijke rechten van sekswerkers en lhbtqia+- personen, maar ook voor gerechtigheid voor Māori.

Rik Henning
Rik Henning
Transgenderpionier Rik Henning gaf zijn privacy op om in 1971 als eerste transgenderpersoon op de Nederlandse televisie zijn verhaal te doen. Henning werd de eerste trans man in Nederland met een kloppende geslachtsregistratie.

Benno Premsela
Benno Premsela
1920–1997
De Joodse Benno Premsela werd een pionier in het maatschappelijke gesprek over seksuele diversiteit door in 1964 als eerste openlijk op televisie gezicht te geven aan het activisme van het COC, waar hij voorzitter van was.

Albert Mol
Albert Mol
1917–2004
Albert Mol was een wegbereider voor maatschappelijke acceptatie van homoseksualiteit door zijn zichtbaarheid als de eerste openlijk homoseksuele televisiepersoonlijkheid. Als acteur en cabaretier leefde Mol voor het podium.

Rob Meijer
Rob Meijer
1933–1990
Als een van Europa’s baanbrekende specialisten op het gebied van leervakmanschap, zette Rob Meijer zich met zijn RoB-winkel en -galerie in voor de zichtbaarheid en sociale acceptatie van homo leer-, fetisj- en bdsm-gemeenschappen.

Anna Blaman
Anna Blaman
1905–1960
De Rotterdamse schrijfster en dramaturg Anna Blaman is met haar openhartige schrijven over haar leven en lesbische identiteit een onvergetelijke naam geworden binnen de Nederlandse literatuur en voor de emancipatie van lesbiennes.

Andreas Burnier
Andreas Burnier
1931–2002
Feministe, polemist, schrijver en criminoloog, de Joodse Andreas Burnier was wars van gendernormen en uitgesproken tegendraads. Burniers literaire werk is van grote waarde voor lesbische, transgender en genderdiverse personen.

Audre Lorde
Audre Lorde
1934–1992
Audre Lorde schreef over alles wat haar persoonlijk raakte: sociale onrechtvaardigheid, haar Zwarte, Caribische, en lesbische identiteit, en haar strijd tegen kanker. Haar persoon en poëzie inspireren Zwarte vrouwen wereldwijd.

Betty Paërl
Betty Paërl
1935–2022
Radicaal activiste en provo Betty Paërl was een taboedoorbrekende UvA-docent, schrijfster, dominatrix en transgenderrechtenactiviste. Ze streed voor dekolonisatie en seksuele vrijheid en bekritiseerde de heersende gendernormen.

Brenda Howard
Brenda Howard
1946–2005
Brenda Howard was een Amerikaanse activiste die streed voor bi-zichtbaarheid in lhbtq+-bewegingen. Het welzijn van onder meer de polyamoreuze, bdsm- en leercommunity’s, en personen met hiv/aids ging haar eveneens aan het hart.

Marielle Franco
Marielle Franco
1979–2018
Marielle Franco trad in 2016 als eerste biseksuele vrouw en als eerste Zwarte vrouw toe tot de gemeenteraad van Rio de Janeiro. In die rol zette zij zich in voor wetten tegen gendergeweld en voor sociale gelijkheid.

Miriam van der Have
Miriam van der Have
1958
Pionier in de strijd voor intersekse mensenrechten en emancipatie, zowel internationaal als in Nederland, Miriam van der Have kwam in 2003 als een van de eerste intersekse personen in Nederland herkenbaar op televisie.

Herculine Barbin
Herculine Barbin
1838–1868
De Franse Herculine Barbin beschreef in haar memoires haar intersekse ervaringen. Het verhaal van haar leven, dood en nalatenschap zijn nog steeds fundamenteel voor de intersekse beweging in de strijd voor destigmatisering.
Bo Laurent
Bo Laurent
1956
Intersekse activiste Bo Laurent richtte ‘s werelds eerste niet-medische intersekse organisatie op die mensenrechtenschendingen in de zorg aankaartte. Ze was mede-organisator van de eerste intersekse mensenrechtendemonstratie.

Alje Klamer
Alje Klamer
1923–1986
De Hilversumse hervormde radiopastor Alje Klamer brak begin jaren 1960 een lans voor homoseksuelen. Als bondgenoot doorbrak hij met ferme woorden een groot taboe en sprak zich uit voor steun, zorg en erkenning.

Stephen Suleeman
Stephen Suleeman
1954–2021
De Chinees-Indonesische protestantse theoloog en dominee Stephen Suleeman verkondigde dat God gender- en seksuele diversiteit omarmt. Hij was groot pleitbezorger van lhbtqia+- en vrouwenrechten in Indonesië.

Muhsin Hendricks
Muhsin Hendricks
1967–2025
Muhsin Hendricks bood lhbtqia+-moslims wereldwijd een gemeenschap en veilige plek. De Zuid-Afrikaanse religieus leider genoot internationaal aanzien voor zijn pionierende en verbindende rol in het verbinden van geloof en seksuele en genderdiversiteit.

Shinta Ratri
Shinta Ratri
1962–2023
Spiritueel mentor en mensenrechtenactiviste Shinta Ratri vocht voor bestaansrecht en religieuze vrijheid voor transgender mensen. Zij was de oprichtster van de eerste kostschool in Indonesië voor transgender moslimvrouwen.

Marsha P. Johnson
Marsha P. Johnson
1945–1992
Marsha P. Johnson was een boegbeeld van de Stonewall-opstand in 1969. Haar leven stond in het teken van verzet tegen onderdrukking. Zij was – en is – een moederfiguur voor dakloze queer- en transjongeren, sekswerkers en dragartiesten.

Thea Wickel
Thea Wickel
1923–2020
Thea Wickel stond in 1970 aan de wieg van de eerste ontmoetingsplek voor genderdiverse mensen. Zij heeft zich bijzonder ingespannen als voorzitter, gastvrouw, steun en toeverlaat, en belangenbehartiger van genderdiverse mensen.

Riek Stienstra
Riek Stienstra
1942–2007
Riek Stienstra was de drijvende kracht achter een consultatiebureau gericht op lhbtq+-gezondheid, inclusief buddyzorg voor mensen met hiv/aids. Haar speerpunten waren maatschappelijke acceptatie, inclusieve zorg en sociale ondersteuning.

Mikel Haman
Mikel Haman
1963–2018
Lhbtq- en hivactivist Mikel Haman werd gezien als een kleurrijke bruggenbouwer. Hij voerde actie tegen conversiepraktijken en was onder meer mede-initiatiefnemer van de Roze Zondag op het Kwaku Summer Festival.

Fabiola (alias Peter van Linden)
Fabiola (alias Peter van Linden)
1946–2013
Levend kunstwerk Fabiola, van origine Duits, was een geliefde persoonlijkheid binnen de flikker-, kraak- en kunstwereld. Als Amsterdamse activist en kleurrijk fenomeen omlijstte Fabiola’s verschijning menig demonstratie en manifestatie.

Nelson Debrot
Nelson Debrot
1946–1996
De op Curaçao geboren kunstenaar Nelson Debrot creëerde bewustwording over gender en seksualiteit binnen de Antilliaanse community. Samen met zijn ‘Freedom Birds’ was hij een icoon van het Rotterdamse Zomercarnaval.
Maureen Tardjopawiro
Maureen Tardjopawiro
1961–2022
In 1981 riep Maureen Tardjopawiro vrouwen met een Surinaamse achtergrond die van vrouwen hielden op om samen te komen. Onder de noemer SUHO-vrouwen bracht zij deze gemeenschap met veel liefde via activiteiten bij elkaar.

Oguz Acer
Oguz Acer
1990–2018
Oguz Acer was een bevlogen biculturele Turks-Amsterdamse activist die met zijn kracht en openheid de queercommunity van kleur wist te verbinden en inspireren. Taboedoorbrekend opende hij het gesprek over meervoudige discriminatie.

Bet van Beeren
Bet van Beeren
1902–1967
Onder de eigenzinnige Bet van Beeren, ook bekend als ‘Koningin van de Zeedijk’, groeide café ’t Mandje begin 20e eeuw uit tot een Amsterdamse vrijplaats waar iedereen welkom was, zichzelf kon zijn en vrijelijk lief kon hebben.

Frieda Belinfante
Frieda Belinfante
1904–1995
Muzikante Frieda Belinfante en kunstenaar Willem Arondéus maakten deel uit van de verzetsgroep die in 1943 een aanslag pleegde op het Amsterdamse bevolkingsregister. Zo hinderden zij de opsporingsactiviteiten van de nazi’s.

Willem Arondéus
Willem Arondéus
1894–1943
Muzikante Frieda Belinfante en kunstenaar Willem Arondéus maakten deel uit van de verzetsgroep die in 1943 een aanslag pleegde op het Amsterdamse bevolkingsregister. Zo hinderden zij de opsporingsactiviteiten van de nazi’s.